SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4 (3 Mẫu)

HoaTieu.vn xin chia sẻ đến thầy cô giáo tham khảo Top 3 Mẫu sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4 hay và chất lượng nhất, có hiệu quả ứng dụng cao. Nội dung sáng kiến này đề xuất các giải pháp để chuyển đổi từ cách học thụ động sang mô hình lấy học sinh làm trung tâm thông qua các kỹ thuật dạy học tích cực như thảo luận nhóm, sơ đồ tư duy và đóng vai. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng giáo án điện tử cùng các tư liệu trực quan như phim hoạt hình và tranh ảnh được xem là yếu tố then chốt để khơi dậy hứng thú học tập. Bên cạnh đó, SKKN còn đề xuất tích hợp kiến thức liên môn và tổ chức các trò chơi lịch sử nhằm giúp học sinh ghi nhớ sự kiện một cách tự nhiên. Mục tiêu cuối cùng của các sáng kiến này là bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và giúp các em nắm vững kiến thức lịch sử nền tảng. Sau đây là nội dung chi tiết.

SKKN Giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học Lich sử cho học sinh lớp 4 số 1

Sáng kiến gồm 6 trang word

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI : NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC LỊCH SỬ CHO HỌC SINH LỚP 4

I/. Lí do chọn đề tài

Phân môn Lịch sử ở Tiểu học hình thành cho học sinh hiểu biết ban đầu về các mốc thời gian, sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử tiêu biểu trong các giai đoạn của đất nước, tìm hiểu truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc.

Năm học 20...-20..., tôi dạy lớp 4/6 có 20 học sinh, với 11 nữ. Học sinh có sách Lịch sử và Địa lí để học nhưng trình độ chưa đều, nhầm lẫn thời gian, nhân vật của sự kiện. Giáo viên có đồ dùng dạy học nhưng chưa thu hút học sinh khám phá bài học. Qua khảo sát đầu học kì I, tôi thấy học sinh buồn chán khi học, tương tác học sinh - học sinh chưa nhiều, lúng túng khi thao tác với đồ dùng, có 8 học sinh nhớ rõ nhân vật, sự kiện lịch sử theo từng bài, đạt 40%, có 5 học sinh vận dụng tốt kiến thức bài vào thực tiễn, đạt 25%. Do đó, để học sinh lớp tôi yêu thích Lịch sử và học đạt hiệu quả cao, tôi đã thực hiện các giải pháp sau:

II./ Giải pháp thực hiện

a) Sử dụng nhiều phương pháp dạy học đặc thù của Lịch sử

Phương pháp trực quan: Tôi dùng tranh ảnh, lược đồ, vật thật, mô hình,...cho học sinh quan sát để hình thành các biểu tượng, khái niệm về sự vật.

Ví dụ: Bài Chiến thắng Chi Lăng: Tôi chọn lược đồ trận Chi Lăng, ảnh ở sách để quan sát, chỉ ra đối tượng chính của lược đồ, giải thích vì sao Lê Lợi chọn ải Chi Lăng làm trận địa đánh giặc Minh?. Học sinh dựa vào lược đồ kể chiến thắng Chi Lăng.

Phương pháp kể chuyện: Tôi cho học sinh tìm câu chuyện về nhân vật lịch sử, hoàn cảnh, diễn biến, kết quả, ý nghĩa cuộc khởi nghĩa/kháng chiến. Tôi đặt câu hỏi để học sinh suy nghĩ, rút ra bài học. Qua đó, học sinh tích cực, sáng tạo nêu hiểu biết về lịch sử.

Ví dụ: Bài Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40): Học sinh sưu tầm chuyện về Hai Bà Trưng. Các nhóm thảo luận kể: Vì sao Hai Bà Trưng khởi nghĩa? Khởi nghĩa khi nào, ở đâu? Diễn biến, ý nghĩa cuộc khởi nghĩa. Lớp rút ra bài học.

Phương pháp sử dụng lược đồ/bản đồ, đường thời gian: Tôi sử dụng bản đồ/lược đồ để học sinh xác định vị trí của địa điểm lịch sử, mối quan hệ giữa địa điểm lịch sử - đối tượng địa lí, diễn biến cuộc khởi nghĩa. Tôi sử dụng đường thời gian để mô tả quá trình phát triển của sự kiện lịch sử.

Ví dụ: Bài Ôn tập (trang 24): Tôi chuẩn bị thông tin: “Năm 700 TCN: Nước Văn Lang ra đời; năm 179TCN: Triệu Đà chiếm nước Âu Lạc; năm 40: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng; năm 248: Khởi nghĩa Bà Triệu; năm 542: Khởi nghĩa Lý Bí; năm 938: Chiến thắng Bạch Đằng.”. Mỗi nhóm có một đường thời gian trống và điền thứ tự mốc thời gian với sự kiện tiêu biểu.

.....

SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4 số 2

Sáng kiến gồm 10 trang word

A. ĐẶT VẤN ĐỀ

Dân tộc Việt Nam có một nền văn hóa, một bề dày lịch sử lâu đời. Đó là những ngày đầu của vua Hùng dựng nước cho đến những năm tháng đấu tranh giữ nước và xây dựng Tổ quốc. Từng chặng đường, từng giai đoạn đã ghi lại những mốc son chói lọi, là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam. Ai đã đi qua những chặng đường ấy luôn cảm thấy yêu quê hương và con người Việt Nam biết chừng nào. Thế hệ trẻ hôm nay sẽ viết tiếp những trang sử vàng cho dân tộc bằng tài năng, trí tuệ và nhiệt huyết của mình. Để làm được điều đó, trước hết các em học sinh phải yêu thích lịch sử quê hương, bởi vì “Yêu Sử chính là làm cho tâm hồn ta luôn hướng về đất nước”.

Mục tiêu giáo dục Tiểu học là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Mỗi môn học ở Tiểu học góp phần hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, cung cấp cho trẻ những tri thức cần thiết. Ở Tiểu học và đặc biệt là ở lớp 4, phân môn Lịch sử có vai trò vô cùng quan trọng: cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về một số sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử tiêu biểu theo dòng thời gian của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho tới ngày nay. Từ đó, bước đầu hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng quan sát sự vật, hiện tượng, thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử từ các nguồn thông tin khác nhau, biết đặt câu hỏi trong quá trình học tập, trình bày kết quả bằng lời nói, hình vẽ, sơ đồ, …vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống.

Có thể nói phân môn Lịch sử không những cung cấp cho học sinh các kiến thức thực tiễn, kĩ năng thực hành mà môn học còn góp phần bồi dưỡng và phát triển ở các em sự ham học hỏi để hiểu biết hơn về lịch sử dân tộc, khơi gợi tình yêu quê hương, đất nước và ý thức bảo vệ các di tích lịch sử - văn hóa. Học tốt phân môn Lịch sử ở Tiểu học là điều kiện quan trọng để các em mở rộng kiến thức lịch sử dân tộc ở các bậc học tiếp theo.

Vậy làm thế nào để tạo cho học sinh sự hứng thú với phân môn Lịch sử ngay từ lớp 4 và giúp các em nắm vững được các kiến thức lịch sử? Vấn đề này làm tôi băn khoăn, suy nghĩ và trăn trở trong nhiều năm giảng dạy, đó là lí do tôi chọn đề tài:“Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử cho học sinh lớp 4”.

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. Cơ sở lí luận

Mục tiêu của giáo dục Tiểu học đặt ra là: “Giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”.

Trong những năm gần đây việc đổi mới phương pháp dạy học đã được thực

hiện trong ngành giáo dục nói chung và giáo dục Tiểu học nói riêng. Đây là con đường giúp HS tiếp cận tri thức mới, HS tự khám phá, tự tìm ra chân lí. Chủ trương của ngành giáo dục là đổi mới phương pháp dạy học, lấy HS làm trung tâm của giờ học, còn GV chỉ là người hướng dẫn, gợi ý để HS tự phát hiện ra kiến thức mới. Đặc trưng nổi bật của nhận thức Lịch sử là con người không thể tri giác trực tiếp những gì thuộc về quá khứ. Lịch sử là những sự việc đã diễn ra, là hiện thực trong quá khứ, nó tồn tại khách quan không thể phán đoán, suy luận. Vì vậy nhiệm vụ của dạy Lịch sử là phải tái hiện lại bức tranh Lịch sử của dân tộc, cho HS tiếp cận những thông tin từ tư liệu lịch sử, tiếp xúc những chứng cứ, những dấu vết của quá khứ. Từ đó, tạo ra ở HS những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về các nhân vật, sự kiện Lịch sử. Đây là môn học không chỉ có tác dụng quan trọng trong việc phát triển trí tuệ mà còn giáo dục tư tưởng, tình cảm đạo đức cho thế hệ trẻ.

Trong chương trình lớp 4, mỗi tuần có 01 tiết Lịch sử, tuy số tiết ít nhưng điều này là phù hợp và không thể thiếu vì đây là môn học cung cấp những tri thức, những hiểu biết về nền lịch sử lâu đời của dân tộc và bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào, tự tôn dân tộc cho HS. Bên cạnh đó các em còn biết được những địa danh, những sự kiện lịch sử mà các anh hùng dân tộc đã phải đổ nhiều công sức để giành lại trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Chính các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu ấy giúp các em có cái nhìn toàn diện về dân tộc Việt Nam, đất nước Việt Nam, con người Việt Nam, nắm chắc lịch sử của dân tộc.

II. Thực trạng dạy- học phân môn Lịch sử ở trường Tiểu học

1. Ưu điểm

- Ban Giám hiệu nhà trường quan tâm sát sao đến việc nâng cao chất lượng dạy và học của từng khối lớp, trang bị tương đối đầy đủ cơ sở vật chất, tài liệu giảng dạy, các phương tiện dạy học.

- Tổ chuyên môn tổ chức thao giảng, dự giờ hàng tháng, tổ chức những buổi học chuyên đề thảo luận về chuyên môn để rút ra những ý kiến hay, những đề xuất kinh nghiệm tốt áp dụng trong việc giảng dạy.

- Đội ngũ GV có năng lực chuyên môn, có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, luôn sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp về chuyên môn.

- HS có đầy đủ sách giáo khoa và vở bài tập, chuẩn bị bài trước khi đến lớp.

2. Hạn chế

- Một số giáo viên chưa đổi mới các phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh; chưa mạnh dạn, chưa tuyên truyền sâu rộng đến các bậc phụ huynh và các em học sinh vai trò, ý nghĩa của phân môn Lịch sử.

- Ngoài ra, một số GV chưa sử dụng các kĩ thuật dạy học tích cực hoặc có sử

dụng nhưng còn hạn chế, chưa đầu tư cho việc sưu tầm các tư liệu phục vụ cho các bài dạy. Thời gian dành cho nghiên cứu bài dạy chưa nhiều.

- Bên cạnh đó các bài dạy Lịch sử không rõ từng phần, từng mục như các môn học khác nên giáo viên còn lúng túng trong khi dạy.

- Ở lớp 4, HS bắt đầu được tiếp cận với phân môn Lịch sử vì vậy các em còn rất bỡ ngỡ với việc tiếp thu cũng như phương pháp học của môn này. Ngoài ra, chất lượng học sinh không đồng đều nên việc ghi nhớ kiến thức Lịch sử còn hạn chế.

- Các yếu tố về sự kiện lịch sử nhân vật lịch sử, thời gian gắn với các sự kiện lịch sử HS còn lầm lẫn nhiều.

.....

SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4 số 3

Sáng kiến gồm 28 trang word

Sáng kiến kinh nghiệm:
Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4

I. Phần mở đầu

I. 1. Lí do chọn đề tài

Ngày 1 tháng 2 năm 1942 trên báo Việt Nam độc lập, phát hành tại chiến khu, Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã viết bài “Nên học sử ta”. Mở đầu bài báo Bác viết:

Dân ta phải biết sử ta

Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.

Là một người dân Việt Nam yêu nước, mỗi chúng ta phải yêu và hiểu biết về lịch sử của đất nước, của dân tộc mình. Chính vì vậy mà trong chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử đóng vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn trong việc giáo dục học sinh (HS) tình yêu quê hương đất nước, tự hào về truyền thống của dân tộc. Học Lịch sử để biết được cội nguồn dân tộc, quá trình đấu tranh anh dũng để dựng nước và giữ nước, quá trình lao động sáng tạo của cha ông, để biết quý trọng những gì mình đang có, biết ơn những thế hệ cha ông đã làm ra nó và ngày càng làm giàu thêm truyền thống dân tộc.

Môn Lịch sử ở tiểu học nói chung, môn Lịch sử lớp 4 nói riêng đều nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về một số sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử tiêu biểu theo dòng thời gian của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước (khoảng năm 700 trước công nguyên) đến năm 1858. Dạy Lịch sử là bước đầu hình thành cho học sinh các kĩ năng quan sát sự vật, hiện tượng; thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử từ các nguồn thông tin khác nhau. Góp phần bồi dưỡng ở học sinh thái độ và thói quen: ham học hỏi, tìm hiểu để biết các kiến thức về Lịch sử dân tộc Việt Nam và thêm yêu mến tự hào về lịch sử dân tộc. Lịch sử là môn học hỗ trợ đắc lực cho các môn học khác, nó không chỉ có tác dụng quan trọng trong việc phát triển trí tuệ mà còn cả giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ…với những người thật, việc thật, là cơ sở vững chắc cho việc giáo dục niềm tin, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, truyền thống dân tộc, truyền thống yêu nước, giáo dục tinh thần và thái độ lao động đúng đắn, lòng biết ơn với tổ tiên, với những người có công với Tổ quốc. Do vậy việc khơi dậy niềm say mê, tìm tòi, tiếp thu kiến thức của học sinh, tạo sự hứng thú trong giờ học lịch sử là nhiệm vụ và mục đích của người giáo viên (GV) trong sự nghiệp đào tạo thế hệ mới, con người mới xã hội chủ nghĩa.

Nhưng hiện nay, không ít giáo viên vẫn còn xem nhẹ, không coi trọng môn Lịch sử vì nghĩ rằng đó chỉ là môn phụ. Đa số học sinh còn thờ ơ với môn học này nên kết quả học môn Lịch sử còn thấp so với các môn học khác. Trước thực trạng đó tôi đã rất trăn trở trong việc đổi mới phương pháp dạy học, làm thế nào để các em hứng thú trong học tập và nâng cao chất lượng dạy học phân môn Lịch sử. Đó cũng chính là lí do thúc đẩy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4” làm đề tài nghiên cứu.

I. 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Mục tiêu, nhiệm vụ mà đề tài này hướng tới chính là khơi dậy khả năng tư duy sáng tạo, tích cực chủ động của học sinh. Giúp GV có một số biện pháp để dạy tốt hơn phân môn Lịch sử đồng thời trang bị, cung cấp cho học sinh những biện pháp để học môn Lịch sử, để các em hiểu và yêu thích phân môn này. Điều đó góp phần tạo cho học sinh biết quá trình phát triển của lịch sử dân tộc, bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào, ghi nhớ công ơn của tổ tiên, với những người có công với Tổ quốc.

I.3. Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp dạy, học môn Lịch sử ở lớp 4.

I.4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài này tập trung nghiên cứu về một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4.

I.5. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

+ Phương pháp quan sát

+ Phương pháp trải nghiệm

+ Phương pháp nghiên cứu, thu thập tài liệu

+ Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

+ Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm

II. Phần nội dung

II.1. Cơ sở lí luận

Trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học đã được thực hiện ở tất cả các trường tiểu học trong cả nước. Đây là con đường giúp HS tiếp cận với tri thức mới, nhằm thay đổi cách dạy học truyền thống “thầy giảng trò nghe, thầy đọc trò chép”. Theo quan điểm dạy học mới, dạy học là quá trình HS tự khám phá, tự tìm ra chân lí. Phương pháp dạy môn Lịch sử cũng không nằm ngoài định hướng đó. Đặc trưng nổi bật của nhận thức Lịch sử là con người không thể tri giác trực tiếp những gì thuộc về quá khứ. Lịch sử là những việc đã diễn ra, là hiện thực trong quá khứ, nó tồn tại khách quan không thể phán đoán, suy luận. Vì vậy nhiệm vụ tất yếu của dạy Lịch sử là phải tái hiện lại bức tranh Lịch sử, cho HS tiếp cận những thông tin từ sử liệu, tiếp xúc những chứng cứ, những dấu vết của quá khứ. Tạo ra ở HS những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về các nhân vật, sự kiện Lịch sử. Đây là môn học không chỉ có tác dụng quan trọng trong việc phát triển trí tuệ mà còn giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho thế hệ trẻ. Nghị quyết Hội nghị TƯ 5 (khóa VIII) chỉ rõ: “Để nền giáo dục phát triển bền vững, xây dựng lớp thế hệ trẻ có đủ đức, tài thì bên cạnh các môn khoa học tự nhiên, cần coi trọng hơn nữa các môn khoa học xã hội và nhân văn, nhất là Tiếng Việt, Lịch sử, Địa lý và văn hóa Việt Nam". Nhưng trong thực tế, một bộ phận GV và cả học sinh vẫn còn những nhận thức chưa đúng về môn Lịch sử, xem nhẹ vai trò của Lịch sử, thờ ơ với môn học này dẫn đến chất lượng dạy và học không cao. Như vậy muốn đào tạo con người phát triển toàn diện thì vấn đề cấp thiết là thay đổi cách dạy, cách học môn Lịch sử.

II. 2. Thực trạng

a) Thuận lợi, khó khăn

Thuận lợi

Được sự quan tâm của các cấp và nhà trường, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho GV và HS về cơ sở vật chất. Đồ dùng dạy học được trang bị tương đối đầy đủ. Bên cạnh đó sự giúp đỡ của đồng nghiệp nhất là những GV trong tổ 4 đã giúp tôi hoàn thành đề tài này.

Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin như hiện nay GV có điều kiện để tham khảo các tài liệu, sử liệu trên internet, sách báo có liên quan, tự học để nâng cao tay nghề và góp phần làm cho bài giảng thêm phong phú, sinh động hơn .

Chương trình Lịch sử lớp 4 theo mô hình trường học mới Việt Nam gọi tắt là VNEN được phân chia theo từng giai đoạn lịch sử. Các đề mục trong sách giáo khoa đã được các nhà biên soạn sắp xếp thành một hệ thống và rất khoa học, kênh hình, kênh chữ rõ ràng, màu sắc đẹp. Phần nội dung cần thiết dễ nhớ, dễ thuộc.

Giáo viên được thực hiện mô hình dạy học mới VNEN nên đã quen dần với việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động học của học sinh.

Học sinh lớp 4 đã có ý thức hơn trong học tập, ham học hỏi, thích tìm tòi, khám phá về Lịch sử.

Khó khăn

Về nội dung chương trình Lịch sử lớp 4 theo mô hình trường học mới VNEN cũng giống như chương trình trước đây nhưng cách chia nội dung bài theo sách VNEN thì mỗi bài học là được tích hợp nhiều nội dung, gồm một chuỗi sự kiện, hiện tượng hay nhân vật lịch sử tiêu biểu của một giai đoạn lịch sử nhất định. Thời lượng dành cho mỗi bài học thường là 2 đến 3 tiết. Nội dung bài khá dài và dàn trải.

Thiết bị dạy học phục vụ cho việc dạy học môn Lịch sử còn nhiều hạn chế, thiếu tranh ảnh, mô hình, sa bàn,…

Một số giáo viên và cả học sinh còn quan niệm Lịch sử không phải là môn học chính mà chỉ chú trọng vào hai môn Toán và Tiếng Việt. Chính vì vậy nên không đầu tư vào chất lương dạy và học cho môn Lịch sử. Dẫn đến tình trạng GV cắt xén thời gian, nội dung chương trình còn HS học Lịch sử chỉ để đối phó. Ở lớp 4, môn Lịch sử là môn học hoàn toàn mới mẻ đối với chính các em, việc dạy môn Lịch sử không hấp dẫn cho học sinh khiến các em chỉ học thuộc lòng, học vẹt để trả bài, chứ đầu thì trống rỗng.

Phần lớn học sinh của lớp tôi là dân tộc thiểu số (9 em chiếm 45%) nên sự hiểu biết của các em về lịch sử còn nhiều hạn chế. Khả năng nắm bắt kiến thức, kĩ năng quan sát, tưởng tượng, khái quát hóa còn yếu, khả năng ghi nhớ của các em còn chậm mà các nhân vật, mốc lịch sử, sự kiện lịch sử lại nhiều nên các em chỉ có thể ghi nhớ một cách máy móc (nhanh nhớ nhưng lại mau quên). Kĩ năng đọc, kể, tường thuật của các em chưa lưu loát, do đó ảnh hưởng đến thời gian và tiến trình chung của môn học. Tinh thần hợp tác học chưa cao, nhiều em chưa tự tin khi hợp tác trong nhóm, một số em còn học thụ động.

b) Thành công, hạn chế

* Thành công

Sau khi đã vận dụng những kinh nghiệm đã tích lũy được, tôi nhận thấy:

.....

>> Tải file về máy để xem đầy đủ nội dung 2 mẫu Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4.

Mời các bạn tham khảo thêm các Sáng kiến kinh nghiệm hay và chất lượng khác trên chuyên mục Học tập của HoaTieu.vn.

• SKKN Ứng dụng công nghệ thông tin góp phần tạo hứng thú học tập trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 4