Mâm cúng tiên sư mùng 9 tháng giêng 2026

Cúng tiên sư mùng 9 tháng Giêng là một trong những nghi lễ quan trọng được thực hiện vào dịp đầu xuân năm mới. Bạn có biết Tiên sư bổn mạng là ai? Mâm cúng tiên sư mùng 9 tháng Giêng gồm những gì? Cùng HoaTieu.vn tìm hiểu một số nghi lễ cúng ngày mùng 9 tháng Giêng chuẩn nhất trong bài viết này.

Lễ cúng ngày mồng 9 tháng giêng hay còn gọi là mùng 9 tết đầu năm mới theo quan niệm dân gian thì đó là ngày cúng vía Ngọc Hoàng, ngoài ra ngày này cũng được dùng để cúng tiên sư bổn mạng. Lễ vật cúng tiên sư mùng 9 gồm những gì? Bài viết dưới đây, HoaTieu.vn sẽ hướng dẫn bạn cách cúng tiên sư bổn mạng, lễ cúng tiên sư bổn mạng đúng chuẩn nghi lễ cổ truyền.

1. Tiên sư bổn mạng là ai?

Thông thường lễ cúng bổn mạng được tổ chức từ ngày mùng 4 – 16 tháng Giêng. Tuy nhiên, tập trung nhiều nhất là tối mồng 8-9 tháng Giêng, vì đó là ngày “Tiên Sư giáng hạ”.

Việc chuẩn bị lễ cúng Tiên Sư bổn mạng cũng được chuẩn bị tương tự như lễ cúng ông Công ông Táo và cúng gia tiên. Mục đích của lễ “cúng bổn mạng” là cầu cho thân mạng của người đàn ông hoặc đàn bà được vẹn toàn, thoát khỏi những “tai ương” và rủi ro trong cuộc sống thường nhật, ước nguyện gặp điều tốt lành trong năm. Hay nói cách khác là cầu mong được bảo toàn tính mạng. 

Tham khảo chi tiết tại đây:

• Cúng bổn mạng là gì?

2. Tại sao lại chọn ngày mùng 9 tháng giêng hàng năm làm ngày cúng vía trời?

Theo như văn hóa tín ngưỡng, trong các số được đánh từ 1 đến 9 mỗi một con số mang một ý nghĩa rất riêng. Dựa theo ý nghĩa này, người xưa đã lựa chọn ngày để làm lễ cúng vía trời.

Số đầu tiên – Số 1 tượng trưng cho sự vĩ đại, lớn lao của tạo hóa. Số 2 biểu thị cho trời và đất. Số 3 ý nghĩa là tam tài, tức là trời – đất – người. Số thứ 4 nói về 4 kiểu khí tượng gọi là: nhật – nguyệt – tinh – thần. Số 5 biểu trưng cho vòng tròn ngũ hành bao gồm: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Số 6 biểu thị cho sự hòa hợp của trời, đất cùng 4 phương Đông – Tây – Nam – Bắc. Số 7 biểu thị cho chòm sao Bắc Đẩu. Số 8 mang ý nghĩa biểu trưng cho Bát quái: càn, cấn, khảm, chấn, tồn, ly, đoài và khôn. Số 9 biểu thị cho 9 phương trời, sự bao la rộng lớn.

Dựa theo những ý nghĩa của từng con số, người xưa đã lựa chọn số 9 làm ngày cúng vía trời, số 1 làm tháng cúng để biểu thị rõ nét về thế giới vũ trụ. Chỉ có người có chức cao nhất là Ngọc Hoàng đại đế mới có thể là người điều khiển trời, đất, vạn vật sinh sôi nảy nở.

3. Ý nghĩa cúng mùng 9 tháng giêng

Lễ cúng mùng 9 tháng giêng đầu năm, như đã nói thì đây là lễ cúng Ngọc Hoàng. Đây không chỉ là một nghi lễ đơn giản mà còn là một nghi lễ mang rất nhiều ý nghĩa. Thời điểm đầu năm mới, đây còn được biết đến là thời điểm khởi đầu cho rất nhiều sự hy vọng. Chính vì vậy, con người sử dụng ngày cúng này để xin ban phước lành, thuận buồm xuôi gió, sức khỏe – gia đình – công việc luôn luôn được suôn sẻ. Đặc biệt, đối với những người làm nông, lễ cúng này là mong ước, Ngọc Hoàng đại đế sẽ giúp người dân có một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

4. Lễ vật cúng tiên sư mùng 9 tháng giêng

Mâm cúng tiên sư mùng 9 tháng giêng

- Trong mâm cúng mùng 9 tháng giêng đơn giản không thể thiếu: những nén nhang, đèn cầy (hoặc có thể sử dụng nến cốc), 1 bình hoa tươi, trà (hoặc có thể dùng nước trắng thông thường), cau trầu, rượu, xôi chè... Tùy theo kinh tế mỗi gia đình có thể thêm đồ cúng mặn (xôi, gà, giò chả…), đồ cúng ngọt (hoa quả, bánh kẹo…). Và đặc biệt nâm cúng tiên sư mùng 9 tháng giêng không thể thiếu tranh bổn mạng và bông đũa làm từ cây tre.

+ Tùy theo độ tuổi, giới tính của các thành viên trong gia đình như thế nào mà có tranh bổn mạng tương ứng. Gia đình nào theo đạo Phật nghĩa là đã "gửi thân mạng" của mình cho Quan Âm Bồ Tát thì lễ bổn mạng gồm xôi chè, hoa quả, bánh kẹo và cặp bông tre. Ngoài 60 tuổi thì không còn phải làm lễ "cúng bổn mạng" nữa. Nếu gia đình không theo đạo Phật thì sau khi mua tranh bổn mạng về, gia chủ sẽ viết lên mỗi bức tranh câu: "Thế tai - Thế nạn - Thế bệnh - Thế hoạn - Thế mạng - Sanh nhân" kèm theo tên tuổi của từng thành viên tương ứng trên mỗi bức tranh.

+ Bông đũa (hoa tre) được làm bằng tre tươi, kích thước khoảng bằng chiếc đũa. Một đầu được vót thành nhiều sợi mỏng rồi xoa lại cho tròn, nhuộm phẩm màu thành những bông hoa đỏ, hồng, cam hoặc vàng. Một đầu được vót nhọn để cắm vào chén xôi. Việc lựa chọn cây tre để làm hoa một phần vì tre là một loài cây gần gũi, gắn bó với đời sống của người dân Việt Nam; cũng là một loài cây có nhiều linh khí, thân cây tre cũng được dựng làm cây nêu trong ngày Tết nhằm xua đuổi tà ma, cây tre có sức sống bền bỉ và khi đủ 100 năm thì cây tre sẽ ra hoa. Chính bởi vậy mà làm hoa tre từ thân cây tre cũng với mong muốn sức khỏe và trường thọ cho mỗi thành viên trong gia đình.

Mâm cúng vía trời - cúng vía Ngọc Hoàng mùng 9 tháng giêng

- Một mâm lễ cúng vía trời (cúng Ngọc Hoàng đại đế) đầy đủ, đúng thủ tục và chính xác nhất thì bao gồm: hương, đăng (còn gọi là đèn cầy), hoa, trà, quả và phẩm. Những lễ vật đó còn được gọi là “lục lễ”.

+ Phần “Trà” trong lễ cúng vía Ngọc Hoàng có điểm khác với các lễ cúng thông thường. Trà cúng trong ngày lễ này bắt buộc phải là trà khô và được rót vào trong 9 chiếc chén hoặc ly nhỏ để kính dâng lên Ngài.

+ Bên cạnh những đồ lễ trên, các gia chủ còn phải chuẩn bị thêm mía cùng với đường đổ khuôn. Phần mía, gia chủ phải mua một cặp mía vỏ vàng, đặc biệt phải còn nguyên cả ngọn, biểu trưng cho chiếc thang lên trời. Phần đường đổ khuôn, các gia chủ có thể mua từ trong tết sẽ dễ mua hơn tại các cửa tiệm bán đồ thờ. Đường đổ khuôn là một loại đường thỏi được làm từ đường mía thêm chút màu vàng, đỏ hồng rồi đổ vào khuôn thành các hình dạng khác nhau. Tùy vào nhu cầu và phong thủy, gia chủ có thể lựa chọn đường đổ khuôn hình lục giác, hình thỏi vàng, hình kỳ lân…

+ Vàng mã: Vàng mã gia chủ cần chuẩn bị những thếp tiền vàng (đặc biệt phải có màu vàng), một cặp thùng giấy (một cái màu vàng và một màu bạc).

5. Cách cúng Vía trời mùng 9 năm 2026

Ngoài lễ cúng Tiên sư bổn mạng thì ngày mùng 9 tháng Giêng nhiều gia đình còn tổ chức lễ cúng Vía Ngọc Hoàng, chi tiết cách cúng Vía Ngọc Hoàng các bạn có thể tham khảo chi tiết tại đây:

• Cách cúng Vía trời mùng 9 năm 2026

6. Giờ đẹp cúng Tiên sư mùng 9 năm 2026

Giờ đẹp cúng Tiên sư mùng 9 Tháng Giêng năm 2026 âm lịch là giờ Tý (23-1), Sửu (1-3), Mão (5-7), Ngọ (11-13), Thân (15-17), Dậu (17-19).

Giờ cúng tốt nhất là từ 23h đêm mùng 8 đến 1h sáng mùng 9 (giờ Tý). Hoặc nếu không tiện cúng đêm thì cúng sáng sớm mùng 9, khi dương khí tràn đầy, tránh cúng quá muộn. Gia chủ chọn giờ hoàng đạo phù hợp để tổ chức lễ cúng Tiên sư cho chu đáo, đầy đủ nhất.

7. Bài cúng tiên sư mùng 9

Trên đây Hoatieu.vn đã gửi tới các bạn hướng dẫn chuẩn bị Mâm cúng tiên sư mùng 9 tháng giêng 2026 đầy đủ, chi tiết nhất để bạn đọc tham khảo và làm theo. Quan trọng nhất trong lễ cúng là sự thành tâm của gia chủ đối với tiên sư chứ không cứ phải mâm cao cỗ đầy.

Mời các bạn tham khảo thêm các thông tin hữu ích khác trên chuyên mục Tết cổ truyền - Tài liệu của HoaTieu.vn.